نخستين مراسم استاني تجليل از پيشكسوتان مهندسي آب ايران با حضور بيش
از 450 نفر از متخصصان و صاحبنظران از ساعت 4 الي 7 بعد از ظهر روز
چهارشنبه 12/4/1387 در تالار امام خميني (ره) پرديس كشاورزي و منابع
طبيعي دانشگاه تهران برگزار شد و طي آن از خدمات علمي و اجرايي
پروفسور حسن رحيمي (استاد نمونه دانشگاه تهران و از نخستين صاحبنظران
ژئوتکنيک و مكانيك خاك در ايران)، پروفسور محمد باي بوردي (از
مديران ارشد سازمان برنامه و بودجه «سابق» استاد دانشگاه و از نخستين
صاحبنظران علوم زهكشي در ايران)، مهندس اسماعيل حقيقي (از مسئولان
عمليات اجرايي نخستين سد مخزني ساخته شده در ايران «سد گلپايگان») و
استاد علي محمد حاتمي (استاد كار قنات و از مرمت كنندگان قناتهاي
استان تهران) تجليل به عمل آمد.
....... و ناگهان چه زود، دير مي شود
حضور بسياري از مديران و كارشناسان وزارتخانه ها ي جهاد كشاورزي و
نيرو در كنار دانشگاهيان و متخصصان فعال در شركت هاي پيمانكاري و
مهندسي مشاور از ويژگيهای قابل توجه اين همايش بود. دكتر عباسعلي
زالي وزير اسبق كشاورزي و رييس فعلي پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
دانشگاه تهران، دكتر عيسي كلانتري وزير سابق كشاورزي و رييس فعلي
خانه كشاورز ايران، دكتر فريد اجلالي معاون آب و خاك و صنايع وزارت
جهاد كشاورزي، مهندس سيد اسدالله اسدالهي دبير كل كميته ملي آبياري و
زهكشي ايران، مهندس سيد مجتبي رضوي نبوي مدير كل توسعه شبكه هاي
آبياري و زهكشي وزارت نيرو و مهندس سيد رحيم سجادي مديركل توسعه شبكه
هاي آبياري و زهكشي وزارت جهاد كشاورزي از جمله اين افراد بودند.
در اين مراسم ابتدا دكتر زالي به
عنوان خيرمقدم سخنان كوتاهي ايراد كردند و پس از آن آقاي دكتر
حكمت الله ملاصالحي استاد گروه
باستانشناسي دانشگاه
تهران در مورد جنبه هاي قدسي آب در فرهنگ و تمدن ايران سخنراني
كردند.
 |
سپس پروفسور علي خليلي استاد برجسته دانشگاه تهران ضمن خير
مقدم گويي به حضار، در مقدمه اي متناسب با حال و هواي
بسيار صميمانه اين محفل گفتند:
بعضي
از اسامي، ما را به ياد يك علم مي اندازند. يعني با بردن نام يك شخص، يك شاخه علمي
به ذهن
متبادر مي شود، كه آن شخص همه توان و فكر و حيات خود را صرف اعتلاي آن علم
كرده است. وقتي نام زنده ياد پروفسور حسابي را مي بريم بي درنگ فيزيك بياد همه مي
آيد. نام زنده ياد دكتر خواجه نوري علم آمار را يادآور مي شود. |
اسم دكتر گنجي هواشناسي و اقليم را بياد مي آورد، و
نام جناب آقاي دكتر رحيمی با ژئوتکنيک و مكانيك خاك عجين شده است، و
اين تداعی معاني، حاصل پيوند، تعهد و خدماتي است كه ايشان به رشته
تخصصي خود كرده اند، گذشته از خدمات ارزشمند ايشان به ساير علوم.
در آمار، يك نماد علمي وجود دارد بنام زيگما، كه
بيانگر شمايل و خصايل مثبت و منفي و در كل، موجوديت مفهومي است كه
منظور نظر ماست، و من لازم مي دانم براي نكوداشت مقام شامخ پروفسور
رحيمي، زيگماي شخصيتي ايشان را تشريح كنم.
مولفه هاي زيگماي پروفسور از اين موارد تشكيل شده
است:
استحكام تحصيلات پايه
توان انتقال مفهوم به دانشجو
كيفيت و كميت تدريس
تاليفات و پژوهش ها
كارهاي درخشان اجرايي
كمك به پيشبرد تكنيك در رشته تخصصي
|
پروفسور
رحيمي در سال 1344 پس از اخذ ديپلم رياضي از دارالفنون وارد دانشكده
كشاورزي شد. بنده در آن زمان تازه بعنوان استاديار در رشته فيزيك
مشغول به كار شده بودم و از همان زمان نسبت به هوش ايشان ايمان
آوردم. ايشان در سال 1348 از دانشگاه تهران ليسانس گرفتند و فوق
ليسانس را در سال 1352 از دانشگاه ايالتي اكلاهماي آمريكا گرفتند و
دكتراي خود را در سال 1356 از دانشگاه اكلاهما در رشته مهندسي عمران
اخذ كردند و بعد به جمع ما در كادر معلمان دانشگاه تهران پيوستند
ايشان دروس مكانيك خاك، تکنولوژی بتن،جاده هاي روستايي، مصالح
ساختماني را در سطح ليسانس و سدهاي خاكي و ژئوتکنيک سازه هاي آبي را
در دوره فوق ليسانس و پايداري شيب را در دوره دكتري تدريس كرده اند.
|

|
انجمن دانشجويان در رشته آبياري براي خود
پرسشنامه اي طراحي كرده بودند و هر سال نسبت به ارزشيابي عملكرد
استادان اقدام مي كردند. آقاي دكتر رحيمي در ارزشيابي هاي دانشجويان
خودشان، هر سال معدل بسيار بالايي كسب مي كردند و هميشه جزو سه نفر
اول بودند و از دانشگاه نيز بهمين سبب جايزه مي گرفتند.
در سال 1357 ايشان استاديار شدند و در سال 1366 دانشيار و در سال
1376 به مقام استادي رسيدند. در فاصله سالهاي 66 تا 1376 بنده عضويت
شوراي هيئت مميزي دانشگاه تهران را بعهده داشتم كه با راي مخفی به
مميزي علمي اعضاي هيئت علمي مي پراختند. حدود يكصد و سي امضا براي
ارتقاي مقام علمي يك فرد مورد نياز بود. آخرين مرحله 25 امضا بود
براي قطعيت يافتن و احراز مقام استادي، و كسب نصف به علاوه يك براي
اين مقام ضروري بود، يعني افراد با حداقل 13 امضا و يا بيشتر مي
توانستند ارتقاي مقام پيدا كنند. اما كساني كه با اكثريت و يا تمام
آرا، ارتقاء مقام مي يافتند، توسط رئيس دانشگاه نيز مورد تشويق قرار
مي گرفتند. در پرونده ارتقاي دكتر رحيمي به استادياري و استادي يك
مورد با منهاي يك راي و يك مورد با تمام آرا بود كه اين مسئله بسيار
ارزشمند است.
اين مسايل كه عرض كردم به تشريح تفصيلي زيگماي آقاي دكتر رحيمي مربوط
مي شود. عشق بكار در ايشان چيزي بود كه بنده آن را مورد تاييد و
تاكيد قرار مي دهم. 51 مقاله در كنفرانس هاي ملي، بين المللي و مجلات
معتبر فارسي و انگليسي از ايشان درج شده است كه در 29 مقاله ايشان
مولف اول هستند، يعني بيش از 80 درصد محتواي مقاله را بدوش كشيده
اند. سه جلد كتاب در انتشارات دانشگاه، 5 جلد در بخش خصوصي و 4 جلد
كتاب هم در انتشارات وزارت نيرو، به طبع رسانده اند و كتاب آخر ايشان
در مورد مصالح ساختماني برنده جايزه كتاب سال كشور شده است و طي كمتر
از يك سال چاپ دوم آن به بازار آمده است.
ايشان مديريت گروه آبياري را از سال 1367 تا 1385 بعهده داشته اند، و
چندين سمت مديريت فني و مهندسي را در عين تدريس در دانشگاه بعهده
داشته اند. ايشان استاد نمونه كشور در سال 1380 شدند و پژوهشگر نمونه
دانشگاه در سال 1375.
بنده ايشان را فردي مثبت، اثر گذار و با آثاري ماندگار در رشته تخصصي
خود ارزيابي مي كنم. و براي دانشگاه مايه افتخار و براي صنعت آب
كشور، سرمايه اي ارزشمند هستند. در اتاق دكتر رحيمي نوشته اي نصب شده
با اين متن «و ناگهان چه زود، دير مي شود» من پيشنهاد مي كنم اين شعر
بسيار زيباي زنده ياد قيصر امين پور را، با اين شعر عوض كنند كه بنده
براي ايشان سروده ام:
در ديار عشق و معرفت، تا كتاب هست، تا نانوشته هست
تا كه واژگان نانوشته هست
هيچگاه دير نيست
فرزانگي، ماندگاري، بازنشستگي
و تولد ديگرت مبارك، پروفسور رحيمي.
در اين بخش از مراسم با تشويق بسيار با شكوه و طولاني مدت حضار
دقايقي چند مجال هيچ كار ديگري نبود جز احساس اشك و شوق و عشق و سپاس
از پروفسور رحيمي.

|
در ادامه جلسه از جناب آقاي دكتر ابراهيم پذيرا جهت نگاهي به
خدمات علمي و اجرايي پروفسور محمد باي بوردي دعوت بعمل آمد كه
ايشان با تشويق حضار به ايراد سخنراني پرداختند. |
 |
آقاي دكتر ابراهيم پذيرا در ابتداي سخن از لزوم توجه جامعه به
فرهيختگان و متخصصان بعنوان يك اصل شايسته سالاري و نخبه پروري ياد
كردند و گفتند: بزرگان گفته اند كه بجز انسان و محيطي كه انسان در آن
زندگي مي کند هيچ هنري وجود ندارد. اگر ما اين مفهوم را بپذيريم،
كشاورزي را مترادف زندگي خواهيم دانست، نه به آن معني كه بيولوژيست
ها مي گويند بلكه كشاورزي راهكار حفظ، و تداوم بقاي نژاد انساني بر
روي مادر زمين است.
دكتر باي بوردي در سال 1317 در مشكين شهر آذربايجان متولد شده اند.
در سال 1341 از دانشكده كشاورزي موفق به اخذ مدرك مهندسي رشته آبياري
شدند، فوق ليسانس رشته خاك و آب را از دانشگاه ايالتي بيروت در سال
1343 و فوق ليسانس ديگري در رشته خاك شناسي در سال 1344 از دانشگاه
بلژيک اخذ كردند، و دكتري خود در رشته فيزيك خاك و مهندسي آب و خاك
را براي اولين بار بعنوان يك ايراني از دانشگاه كمبريج انگلستان در
سال 1347 دريافت نمودند و دوره مهندسي زهكشي را هم در دانشگاه واگن
اوگن كشور هلند گذرانده اند و همه اين موارد را هم بصورت بورسيه
دولتي كشورهاي مربوطه گذرانده اند.
ايشان از سال 47 تا 1350 استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران بوده
اند. از سال 50 تا 1359 كارشناس دفتر برنامه و بودجه از سال 59 تا
1362 رئيس دفتر فني و مشاور فني سازمان برنامه و بودجه، از سال 62 تا
1365 مدير منابع آب و از سال 65 تا 1372 مشاور وزير آن سازمان بوده
اند و در سال 1373 به افتخار بازنشستگي از خدمات دولتي نايل آمدند و
پس از آن به عنوان مشاور آزاد توسعه منابع خاك و آب در شركت هاي
مهندسي مشاور در حوزه هاي مربوطه فعاليت دارند.
مشاور ارشد وزير كشاورزي از سال 76 تا 1380، شركت در شوراهاي علي
وزارت كشاورزي، وزارت نيرو و مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي و
تدريس در دانشگاه تهران و تربيت مدرس در دوره هاي ليسانس فوق ليسانس
و دكتري از سال 1350 تاكنون از ديگر فعاليت هاي ايشان است. كتابهاي
ايشان به فارسي 4 جلد است كه يكي از آنها كتاب اصول مهندسي و زهكشي و
بهسازي خاك است كه به چاپ نهم رسيده است و توسط دانشگاه تهران منتشر
شده است. كتاب اصول مهندسي آبياري، جلد اول از ايشان به چاپ هشتم
رسيده است.
و همينجا از ايشان استدعا مي كنم كه جلد دوم اين كتاب فخيم را به
زيور طبع آراسته کنند و نياز دانشجويان را در اين زمينه پاسخگو باشند.
كتاب ديگر ايشان، پيدايش و رده بندي خاك هم در سال 1378 به چاپ هشتم
رسيده بود، و كتاب فيزك خاك ايشان هم در سال 1385 به چاپ هشتم رسيد،
15 مقاله علمي دارند. در سال 1974 ميلادي ايشان با ارايه مقاله اي
ابهام جامعه جهاني در مورد مفهوم و كاربرد هيدروليك در قنات را برطرف
كرده و پاسخ گفتند و بسياري از اساتيد خارج از كشور بارها خواهان
دريافت نسخه اي از اين مقاله شده اند.
عضويت ايشان در جامعه مهندسين كشور آمريكا از سال 1974 ادامه دارد،
عضو مادام العمر انجمن بين المللي خاك شناسي از سال 1965، عضو انجمن
خاك شناسان كشور انگلستان از سال 1968، عضو افتخاري انجمن خاك شناسي
ايران، عضو هيئت تحريريه مجلات آب، اقتصاد کشاورزی و توسعه آب، خاك ماشين، مجله فراز،
نماينده
وزير كشاورزي در شوراي كميته ملي آبياري و زهكشي، عضو كميته ملي
آبياري و زهكشي و عضو تحريريه علمي چندين نشريه معتبر آمريكايي و
هلندي بخش ديگري از دستاوردهاي عمر ارزشمند ايشان است.
دكتر پذيرا در ادمه گفتار خود در خصوص خصايل و ويژگي هاي دكتر باي
بوردي در وجوه شخصيتي ايشان افزودند: صراحت لهجه ايشان را در كمتر
انساني مشاهده كرده ام، از اين نظر فقط با پاره اي از شخصيت هاي بزرگ
ادبي و فرهنگي كشور قابل مقايسه هستند. متانت ايشان در رفتارهاي عادي
و علمي شايان ارج و تقدير است. توانايي معادل سازي و واژه سازي در
برابر واژه هاي زبان بيگانه در حوزه فني، از ديگر توانايي هاي ايشان
است، و عدم تعصب ايشان بر ثابت بودن نظريات و همگامي با علم روز، و
چشم پوشي آگاهانه از سرقت هاي علمي كه از ايشان شده است، جزو مواردي
است كه وجوب طرح آن را بر خود فرض دانستم.
مناعت طبع ايشان، و ترغيب و تشويق دانشجويان و علاقمندان به پيگيري و
استمرار و مداومت در كسب علم و عدم هراس از معضلات و مشكلات و در يك
كلام روحيه دادن توام با راهكار نمودن جزو صفات برجسته ديگر ايشان
است.
دكتر پذيرا در خاتمه سخنان خود دكتر باي بوردي را با بكارگيري دو
واژه عربي آب و ابن، پدر و پسر علم زهكشي ايران دانستند كه اين كلام
صميمانه با تشويق طولاني مدت و پر اشتياق حاضران مواجه شد.

 |
در ادامه مراسم
از جناب آقای مهندس ميرابوالقاسمي جهت ايراد سخنراني پيرامون
خدمات اجرايي آقاي مهندس اسماعيل حقيقي و خدمات ارزشمند استاد
علي محمد حاتمي سخنراني كردند. |
مهندس ميرابوالقاسمي ضمن ارايه شرح مفصل و جامعي در خصوص
تاريخچه تحولات مهندسي آب ايران در قرن اخير و جايگان بنگاه مستقل
آبياري در اين تاريخچه، مهندس اسمعيل حقيقي را از مديران مياني
بنگاه مستقل آبياری، در يك سوم پاياني فعاليت اين بنگاه دانسته و
افزودند:
|
او نماد
مردان سخت كوش و خود ساخته اي است كه در خط مقدم فعاليت هاي
اجرايي با كمترين امكانات و در سخت ترين شرايط، تلاشي در خور
توجه و اثر گذار در انجام داده و تجليل از ايشان، نكوداشت و ارج
نهادن به تلاش تمامي مردان گمنام است كه در آن دوره سخت براي
اعتلاي صنعت آب كشور تلاش كرده اند. |
 |
ايشان در سال 1308 در منطقه طالقان بدنيا آمدند و در سال 1330 از
دارالفنون تهران فارغ التحصيل شده اند. از سال 1331 فعاليت خود را در
سمت معاونت مدير فني سد گلپايگان آغاز كردند، و در مراحل ساخت سد و
بويژه عمليات آبگيري آن نقش اساسي ايفا نموده و پس از آن بمدت 14 سال
در امور بهره برداري سد گلپايگان، و تونل هاي آب بر و شبكه آبرساني
شهر گلپايگان فعاليت نموده اند. ايشان مراحل بسيار سخت و توام با
ناكامي هاي فراوان را كه سرانجام به كاميابي در ساخت سد گلپايگان
منجر شد، زمينه ساز حصول موفقيت در ساخت سدهاي كرج، سفيد رود و
اكباتان مي دانند. بدليل توانايي هاي ايشان، در سال 1344 از سوي شركت
سهامي آبياري همدان بمديريت سد اكباتان همدان منصوب شدند و عمليات
آبگيري اين سد با نظارت و سرپرستي ايشان به انجام رسيد. پس از آن
عمليات احداث شبكه توزيع آب شهر همدان و آبرساني به شهر همدان از
طريق سد اكباتان و عمليات احداث تصفيه خانه اين سد تحت مديريت ايشان
به انجام رسيد و در سال 1358 پس از 30 سال تلاش صادقانه با سمت
كارشناس علوم آب به درجه بازنشستگي نايل آمدند.
آقاي مهندس ميرابوالقاسمي در ادامه صحبت خود و قبل از معرفي و تجليل
از استاد علي محمد حاتمي، پير اهل دل و دل كار قنات هاي ايرن گفتند:
يك كارشناس فرانسوي بنام هانري گوبلو در حدود سال 1318 به منظور
ساماندهي منابع آب زيرزميني به ايران آمد و از همان ابتدا قنات هاي
ايران را به تمسخر گرفت ولي پس از بازگشت به فرانسه، مطالعات خود را
در ورد قنات هاي ايران بعنوان رساله دكتري به دانشگاه سوربن فرانسه
ارايه كرد و «كتاب قنات، فني براي دستيابي به آب» حاصل مطالعات اوست
كه به مرجع قنات شناسی تبديل شده است. قبل از هانري گوبلو در سال 1307
در قانون مدني ايران 13 ماده در مورد چگونگي بهره برداري از قنات ها
گنجانده شده بود. ولي پس از گوبلو، در قانون تأسيس بنگاه مستقل
آبياري، هزينه تأسيس قنات به عهده كشاورزان گذاشته شد و انواع تسهيلات
و خدمات دولتي به احداث چاه ها و ساختمان هاي آبياري اختصاص يافت. در
حاليکه قنات يك تکنولوژی خاص ايراني بوده كه در جهان همتا و نظيری
داشته است. در سال 1345 قانون حفظ و حراست از منابع آب زيرزميني به
تصويب رسيد و بر اساس آن مجدداً مسئله قنات مورد توجه قرار گرفت كه
بيشتر نوشدارويي پس از مرگ سهراب تلقي شد.
مهندس ميرابوالقاسمي افزود بر اساس محاسباتي كه وي انجام داده مجموع
حجم حفاري هاي انجام شده در قنات هاي ايران بيش از 475 ميليون
مترمكعب است و ارزش اسمي اين كار بر اساس قيمت هاي مصوب رسمي بيش از
40 هزار ميليارد تومان و معادل سرمايه گذاري مورد نياز براي احداث 40
سد بزرگ و يا معادل احداث شبكه هاي آبياري در سطح 10 ميليون هكتار
است. قنات هاي ايران نمونه اي بسيار كارآمد از تلاش هاي بومي براي
غلبه بر شكل كم آبي در سطح جهاني تلقي مي شوند و پيروزي ساكنان فلات
مركزي ايران بر خشكسالي و كم آبي مرهون تلاش مردان گمنامی است كه براي
حفظ اين ميراث ارزشمند از جان، مايه گذاشتند، استاد كاراني كه تا چند
دهه قبل از منزلت اجتماعي بالايي برخوردار بودند، و اكنون؛ معدود
باقي مانده گان آنان در گم نامي روزگار مي گذرانند.
|
يكي از اين
رادمردان استاد علي محمد حاتمي است، كه نماينده تمامي اين عزيزان
است. ايشان در سال 1318 در يزد بدنيا آمدند. پدر و پدر بزرگ
ايشان از صاحب نامان قنات بودند و ايشان از 7 سالگي كار در قنات
را شروع كردند. از بازيگوشي هاي كودكي و نوجواني چيزي بياد
ندارند چرا كه همه نيروي جواني خود را صرف دست و پنجه نرم كردن
با خاك و سنگ و گل كرده اند تا راهي بسوي آب، اين مايه ارزشمند
حيات بيابند و راهروي قنات ها شاهدان خاموش جواني او بوده اند. |
 |
او از سال 1332 در قنات هاي اطراف تهران مشغول به كار شد، و تلخ ترين
حادثه عمر خود را از دست دادن همزمان 2 برادر بزرگش در اثر گاز
گرفتگي در قنات تور شنبه در حوالي اسلام شهر كنوني مي داند، اين
حادثه ناگوار در سال 1348 اتفاق افتاد و رشته ارتباط استاد علي محمد
حاتمي با قنات هاي تهران را گسست و ايشان پس از اين حادثه بدليل
مشكلات شخصي و خانوادگي در سال 1350 به يزد كوچ كردند. ايشان در
بازسازي بسياري از قنات هاي استان تهران نقشي اساسي و غير قابل انكار
داشته اند. تعدادي از اين قنات ها عبارت اند از: سيكل آباد قزوين -
زياران - حاج جلايري - چاه زرين - زرين نبات زرند - حبيب آباد - جلگه
شهريار - اورين - قاسم آباد - عباس آباد - حسن آباد گرنده - قند شاه -
بيده - زمينه شاه عبدالعظيم - حاج جبار - آبسرد - علي آباد خشگه - شاه
تره و ... براي اين بزرگ طول عمر آرزو مي كنم و با كلامي از استاد
شفيعي كدكني، در پاسخ به آنان كه قناتها را به استهزا گرفتند، سخن به
پايان مي برم:
اين نه اگر معجزه است، پاسختان چيست؟
در نفس اژدها چگونه شكفته است
اين همه ياس سفيد و نسترن سرخ
اين سخنان با تشويق بسيار گرم حضار مواجه شد و دقايقی، حضار اين جمع
صميمی به پاسداشت ذکر و ياد همه بزرگانی که در اين مراسم مورد تقدير
قرار گرفتند پرداخت.

 |
در ادامه
مراسم، جناب آقاي دكتر اجلالي معاونت محترم صنايع و امور
زيربنايي وزارت جهاد كشاورزي به نمايندگي از طرف برگزار كنندگان
در مراسم اختتاميه سخنراني كردند: |
ايشان گفتند بزرگداشت اين عزيزان، بزرگداشت همه كساني است كه در عرصه
آب و خاك كشور فعاليت داشته اند، و تقدير كنندگان اين مراسم همچون
آقاي پروفسور خليلي و دكتر پذيرا و ساير عزيزان، خود شايسته تقدير و
ارج نهادن هستند كه اميدوارم در مراسم آتي، از اين بزرگان تقدير
شايسته بعمل آيد.
دكتر اجلالي سپس به ذكر خاطراتي از دوران دانشجويي خود در كلاس
پروفسور رحيمي پرداختند و جديت و ظرفيت بالاي علمي ايشان را مشوق
مشخص خود در انتخاب و ادامه رشته تحصيلي خود دانستند. دكتر اجلالي
نفس برگزاري اين مراسم را در راستاي شايسته سالاري و انديشه پروري،
جزو ضروريات فضاي علمي و دانشگاهي كشور دانسته و ابراز اميدواري
كردند كه اين فرهنگ هر چه بيشتر تعميم و گسترش يابد.
سپس مجري مراسم از آقايان دكتر اجلالي، مهندس عليقلي بياني، دكتر
خليلي و مهندس نبوي جهت اهداي لوح تقدير و هدايای در نظر گرفته شده
برای تقدير از ياد شده گان در اين
همايش، دعوت بعمل آورد.
مراسم در فضايي معنوي و با تقدير از پروفسور حسن رحيمي ، پروفسور
محمد باي بوردي، استاد علي محمد حاتمي و مهندس اسماعيل حقيقي به
پايان رسيد.